//////

Badania przepro­wadzone w uzdrowiskach dziecięcych potwier­dzają te zewnętrzne objawy dobrego zdrowia: u dzieci poprawia się skład krwi (Wzrasta w niej zawartość hemoglobiny), następują po­zytywne zmiany w procesach przemiany ma­terii (metabolizmu) oraz nerwowych.Niewłaściwie dawkowane promieniowanie słoneczne wywołuje w organizmie wiele nie­korzystnych zjawisk, których następstwem są różne stany chorobowe. Nie leczy ono zatem, lecz szkodzi.Przegrzanie promieniowaniem słonecznym ludzi zdrowych, ale nie przyzwyczajonych do intensywnego jego działania w regionach o du­żym nasłonecznieniu, np. mieszkańców Dale­kiej Północy ozy nawet Moskwy, którzy przy­jechali na wyrzeże Krymu albo na Kaukaz — może spowodować bardzo poważne, a czasami nawet tragiczne skutki. Może dojść do zastoju krwi w mięśniach, a w następstwie do zakłóce­nia pracy serca, a także do przegrzania organiz­mu.

Przede wszystkim w bar­dzo znacznym stopniu zakłócona zostaje praca układu nerwowego: pogarszają się pamięć i sen; objawem tego stanu jest też nadmierna pobudliwość jednych ludzi lub zmęczenie i apa­tia innych. Wskutek utrudnionego wchłaniania wapnia przez organizm — co ma miejsce przy długotrwałym głodzie słonecznym — obniża się sprawność fizyczna i umysłowa człowieka, staje się on drażliwy, szybko się męczy. Zmniej­sza się też odporność na działanie drobnoustro­jów chorobotwórczych. Człowiek w warunkach głodu słonecznego częściej choruje na grypę, katar oraz inne cho­roby zakaźne, a ich przebieg jest przewlekły. Również nie najlepiej goją się wtedy złamania i rany. Pojawia się skłonność do zapaleń rop­nych nawet w tych organizmach, które w nor­malnych warunkach jej nie wykazywały. Po­garsza się także stan zdrowia osób przewlekle chorych.

W badaniach tych złożonych problemów należy też brać pod uwa­gę istnienie indywidualnych cykli zmian pro­cesów fizjologicznych (o których była mowa w rozdziale poświęconym rytmom biologicz­nym) oraz zespolonego oddziaływania na czło­wieka różnorodnych czynników, występujących jednocześnie z tymi, których źródłem jest Słoń­ce i kosmos.Pracownia biometeorologii Akademii Medy­cznej w Krakowie opracowuje prognozy pogo­dy, w których uwzględnia się wpływ zmiany pogody na stan człowieka. Na przykład: „Front ciepłego powietrza, mgła — wydłużenie czasu reakcji, trudności koncentracji, stany depre­syjne”. Pracownicy służb nadzoru nad bezpie­czeństwem w ruchu drogowym i kolejowym w takich warunkach muszą z większą uwagą wykonywać swoje obowiązki, bacznie śledzić zachowanie się zarówno kierujących pojazdami, jak i pieszych.

Zauważono, że choroby psychiczne także przebiegają cykli­cznie — okresy polepszenia i pogorszenia sta­nu chorego stanowią wielokrotność doby. Ozna­cza to, że choroby te związane są ze zmianami zachodzącymi w „głównym czasowym mecha­nizmie”, znajdującym się w przedniej części mózgu. Wiadomo także, iż choroba komórek nerwowych podwzgórza i choroba przysadki mózgowej (narządy regulujące czynność tar­czycy) zakłócają dobowy rytm intensywności przemiany białek, węglowodanów, działalności centralnego układu nerwowego, wskutek czego dochodzi do otyłości bądź też do gwałtownego chudnięcia, a także do bezsenności i osłabienia, procesów hamowania w układzie nerwowym.Niektórzy badacze uważają, że zakłócenie re­gularności pór odpoczynku, pracy, posiłków, podobnie jak i silne wstrząsy nerwowe sprzyja­ją nieżytowi i wrzodom żołądka, nowotworom.

Kanałem Karakumskim doprowadzono życio­dajną wodę do gorących, pustynnych terenów Azji Środkowej. Następstwem tego był jednak wzrost liczby zachorowań na glistnicę wśród ludności osiadłej na terenach przylegających do kanału. Na szczęście chorobę tę szybko udało się zlikwidować. Przy tworzeniu rejonów uzdrowiskowo-wy- poczynkowych, szczególnie na nowo zagospoda­rowywanych terenach (okolice Nowosybirska, Irkucka, Niżnie-Angarska na północnym brze­gu jeziora Bajkał, przy ujściu rzeki Ob, na obszarach, przez które przebiega Bajkalsko- -Amurska Magistrala), w tajdze, nad brzegami dużych rzek syberyjskich — należy brać pod uwagę fakt, że w niektórych ich częściach lu­dzie często zapadają na pewne choroby (np. na kleszczowe zapalenie opon mózgowych), któ­rych nosicielami są zwierzęta.

W profilaktyce i leczeniu chorób powstałych na tym tle ważną rolę odgrywają czynniki przyrodnicze: promie­niowanie słoneczne, powietrze morskie i leśne (zawartość tlenu jest w nim o 15% większa niż w budynkach w mieście), kąpiele morskie, spe­cyficznie oddziałujący klimat górski, wody mi­neralne, błota.Zabiegi przyrodnicze są stosowane coraz sze­rzej. Można z nich korzystać nie tylko w sana­toriach i domach wczasowych, ale także (z nie­których) w podmiejskich strefach wypoczynku, podczas wycieczek turystycznych.Wielu ludzi w zorganizowany sposób lub in­dywidualnie spędza dni wolne od pracy nad zbiornikami wodnymi, rzekami, w lasach, na wycieczkach w góry, a więc w kontakcie z przyrodą.

Aloes jest rośliną, która posiada właściwości kojące i chłodzące, dzięki czemu możemy skutecznie załagodzić objawy poparzenia, jak również możemy przyspieszyć regenerację skóry. Jak widać dzięki niemu możemy skutecznie zadbać o nasze zdrowie. Kiedy już uratujemy naszą twarz od poparzenia słonecznego, wówczas najlepiej jest zastosować preparaty na bazie oliwy z oliwek, dzięki którym uchronimy naszą skórę przed jej łuszczeniem się. Jeśli któregoś dnia braknie nam kosmetyku, który oparty jest na oliwie z oliwek wówczas do codziennej pielęgnacji warto wykorzystać naturalną oliwę z oliwek. Jak jej użyć? Przy jej pomocy możemy wykonać masaż skóry twarzy, jak również całego ciała. Najlepszą porą na jego wykonanie jest wieczór, ponieważ oliwa jest tłusta, a co za tym idzie pozostawia na jej powierzchni tłustą warstwę. Okazuje się, że oliwa jest również bardzo dobra do pielęgnacji włosów. Jeśli chcemy mieć piękne i dobrze odżywione włosy, wystarczy wetrzeć niewielką ilość oliwy w końcówki włosów. Jeśli chcemy uzyskać jeszcze lepszy efekt, wystarczy oliwę nałożyć na całe włosy, jak również wetrzeć w skórę głowy i pozostawić na noc, przy czym musimy pamiętać o tym, aby następnego dnia umyć głowę.

Kiedy zauważymy u siebie, że nasza skóra się łuszczy, pęka i jest o wiele suchsza niż dotychczas, możemy sobie zdać sprawę z tego, że są to skutki intensywnej opalenizny. Jeśli kochamy się opalać, wówczas musimy pamiętać, że wystawianie skóry na działanie słońca oraz sztucznych promieni, które spotykamy w solarium, bez użycia specjalnie przygotowanych na ten cel kosmetyków ochronnych, bardzo niekorzystnie wpływa na naszą skórę. Okazuje się, że słońce nie jest jedynym powodem takich dolegliwości skórnych. Okazuje się, że nasze problemy ze skórą mogą się zaczynać już dzieciństwie. Powodem tych problemów mogą być zaburzenia, które pojawiają się w obrębie naturalnych procesów wydzielania sebum. Polega to na tym, że nasza skóra wydziela zbyt mało sebum, a co za tym idzie nie może utworzyć naturalnej bariery lipidowej na swojej powierzchni. W tym momencie nasze zdrowie może być zagrożone. Okazuje się bowiem, że podczas opalania łatwo może dojść do poparzeń skórnych, a nawet udaru, który może być nawet niebezpieczny dla życia.

Herbata i kawa to obecnie najbardziej rozpowszechnione napoje na świecie. Ale oczywiście, nie zawsze tak było. Herbata pochodzi z Chin, zaś w siedemnastym wieku została przywieziona do Japonii, a do Europy trafiła prawie tysiąc lat później.

Potrzeba było jeszcze wielu lat, aby stała się ona napojem nie tylko do elit, ale także napojem dostępnym szerszym kręgom społecznym. Mieszkańcy Zachodu na ogół nie doceniają odkryć i osiągnięć Wschodu, choć wiadomo, że wynalazki, które najbardziej zmieniły świat: papier, druk, proch, czy porcelana, pochodzą właśnie z Chin.

Każdy na pewno przywiązuje dużą wagę do odżywiania. Grunt to wiedzieć, w jaki sposób można najkorzystniej uwarunkować swój jadłospis. Czasami odpowiednia dieta jest bardzo przykładnym elementem. Sportowcy doskonale wiedzą, jaką dietę muszą zastosować, aby móc cieszyć się idealną formą. Na pewno na głównym celu są wartościowe warzywa oraz owoce. Sportowcy raczej rezygnują z tych propozycji żywieniowych, które wnoszą najmniej energetycznych wartości, a za to przeciążają organizm w zbędne tłuszcze, które odkładane są w tkance. Dlatego sportowcy nie korzystają z chipsów, chrupek, nadmiernej ilości ziemniaków w szczególności smażonych. Darują sobie także smażone mięso, na rzecz gotowanego, które przecież też może być idealne w smaku. Na pewno dominują tutaj zielone warzywa i owoce, które bogate są w witaminy. Sport bywa bardzo męczący, dlatego trzeba stale uzupełniać niedobory. Naturalnie w Internecie można wiele poczytać na temat diety specjalnej dla sportowców, wystarczy tylko wybrać coś spośród tych propozycji.

Wiadomo, że ludzie o jasnej skórze, charakteryzującej się dużą wrażliwością na działanie słońca, silniej reagują na cieplne działanie promieni słonecznych niż osobnicy śniadej skórze. Opalić się można nie tylko w miejscowościach o dużym nasłonecznieniu, ale także w strefie klimatu umiarkowanego la­tem, a nawet wczesną wiosną. Należy przy tym brać pod uwagę stosunkowo niską temperaturę w chłodniejszych porach roku, aby w czasie kąpieli słonecznych uniknąć przeziębienia związanych z nim komplikacji zdrowotnych. Opalając się w słoneczne, chłodne dni nie zmarzniemy, gdy będziemy w ruchu: gimna­stykując się, biegając, jeżdżąc na nartach, masując się, bądź też, gdy na działanie słońca nie wystawimy od razu całej górnej połowy ciała, lecz rozbierzemy się stopniowo. Podczas inten­sywnych ćwiczeń fizycznych ilość wytwarza­nego ciepła w organizmie wzrasta bowiem 3—5 razy w porównaniu ze stanem spoczynku.

Zdarza się to szczególnie często przy bez­wietrznej pogodzie, kiedy organizm traci mniej ciepła. Tak na przykład latem 1942 roku na skutek udaru cieplnego zmarła na pustyni nie­daleko Aszchabadu studentka Uniwersytetu Moskiewskiego. Grupa studentów, w skład któ­rej wchodziła, nie wzięła pod uwagę znacznej różnicy w intensywności promieniowania sło­necznego w Moskwie (leżącej na szerokości 56°) i w Aszehabadzie (leżącym na szerokości 38°). Intensywność działania promieni słonecznych na organizm zależy nie tylko od wysokości słońca nad horyzontem, ale także od przezro­czystości atmosfery w czasie kąpieli słonecz­nych, zależnej z kolei od temperatury, wilgot­ności i zapylenia powietrza, a ponadto od pręd­kości wiatru. Ważne są też indywidualne właściwości każ­dego organizmu, związane z wiekiem, usposo­bieniem, stanem zdrowia, zwłaszcza układu krążenia, stopniem przystosowania do działania promieniowania słonecznego, jak również kolo­rem skóry.

Od­nosi się to szczególnie do dzieci. W organizmie małego dziecka nie ma jeszcze w pełni ukształ­towanego układu termoregulacji, przez co trud­niej znosi ono przegrzanie, a jego skóra jest bardzo wrażliwa na działanie promieni słonecz­nych. U dzieci pod wpływem działania promie­ni słonecznych często dochodzi do oparzeń skó­ry, a wskutek przegrzania występują dolegli­wości żołądkowe. Maluchy stają się nerwowe. Pojawiają się też inne niekorzystne objawy. Prawidłowe dawkowanie kąpieli słonecznych przynosi natomiast szybką poprawę zdrowia dzieci, wzrasta ilość wytwarzanej w organizmie witaminy D, która zapobiega krzywicy. Już sam wygląd dziecka dużo przebywającego na świeżym powietrzu — zarumienionego, ruchli­wego, wesołego — świadczy o jego dobrym samopoczuciu, czego przejawem jest również spokojny sen i dobry apetyt.

Przez lekkie i cienkie tkaniny (markizeta, trykot, zefir, batyst) prze­chodzi 30—40% promieni nadfioletowych, a przez tkaniny nylonowe i kapronowe — do 60%. Wynika stąd, że w ciepłej porze roku osoby żyjące w umiarkowanym klimacie (a więc w strefie, gdzie przez pewną część roku występuje niedostatek promieniowania UV) po­winny nosić, o ile pozwala na to temperatura powietrza, odzież z tkanin, które przepuszczają najwięcej promieniowania nadfioletowego. Na obszarach o nadmiernym nasłonecznieniu odzież natomiast powinna być wykonana z materia­łów słabo przepuszczających to promieniowa­nie, aby chroniła przed oparzeniami skóry.Z uwagi na to, że promieniowanie słoneczne jest bodźcem fizycznym intensywnie działa­jącym na organizm człowieka, zaleca się ostroż­ność w dawkowaniu kąpieli słonecznych.

Dzię­ki zespolonemu działaniu na organizm kąpieli słonecznych (helioterapia) i powietrznych (aero- terapia) osiąga się wówczas korzystne wyniki terapeutyczne. Tego rodzaju zabiegi zaleca się, na przykład, przy schorzeniach układu krąże­nia. Opalić się można także będąc ubranym, oczywiście nie w każdym ubraniu. Istotna jest w tej sytuacji zdolność przepuszczania promieni słonecznych przez dany rodzaj tkaniny. Mało przenikliwe dla tych promieni są materiały gęsto tkane, szczególnie ciemne. Nie może prze­to dziwić fakt, że mieszkańcy środkowoazjatyc- kich republik czy Kazachstanu chronią głowy przed promieniami słońca czapkami ze skór ba­ranków- Wiadomo też, że do ciała okrytego dwiema warstwami tkanin promienie słoneczne nie przenikają zupełnie.

W ostatnich latach badacze zre­widowali te opinie. Doszli oni do wniosku, że niedostatek promieniowania słonecznego za­ostrza przebieg wielu chorób i utrudnia orga­nizmowi walkę z nimi. Zrozumiałe, że dla star­szych ludzi dawki promieniowania nadfioleto­wego nie mogą być zbyt duże: jdnorazowo nie powinny przekraczać 0,1 dawki progowej, zwa­nej też biodozą promieni nadfioletowych. Dla osób starszych oraz ludzi chorych korzystniej­sze jest działanie promieniowania słonecznego rozproszonego niż bezpośredniego. Osobom tym zaleca się ograniczone kąpiele słoneczne, pod­czas- których bezpośredniemu działaniu słońca poddawane są tylko poszczególne części ciała. Osoby te mogą też korzystać ze słońca w czasie spacerów trasami, które częściowo przebiegają przez otwartą, nasłonecznioną przestrzeń.

Na­grzewanie skóry promieniami słonecznymi po­woduje wzrost temperatury całego organizmu dzięki zwiększeniu napięcia mięśni, z czym wiąże się zwiększenie ilości wytwarzanego cie­pła. Pociąga to za sobą wzrost ilości zużywane­go przez organizm tlenu i wydzielanego dwu­tlenku węgla; oddech człowieka staje się szyb­szy i głębszy. Zwiększenie zawartości dwutlen­ku węgla we krwi powoduje wzmożone pobu­dzenie ośrodka oddechowego, a w następstwie nasilenie oddychania. Wzrost napięcia mięśnio­wego prowadzi do przyspieszenia krążenia krwi, co można zaobserwować po ciśnieniu wewnątrz- mięśniowym. Łączy się to z intensywnością pracy serca.Intensywność oddziaływania promieni słone­cznych na skórę jest związana z kątem ich pa­dania. Im bardziej kąt padania promieni jest zbliżony do prostego, tym silniejsze jest ich działanie.Dawniej sądzono, że promieniowanie słonecz­ne szkodzi ludziom chorym, zwłaszcza w po­deszłym wieku.

Odpowiednio dawkowane kąpiele słoneczne mogą spowodować ustąpienie objawów tej choroby w jej początkowym sta­dium, poprzez wzmożenie hamującego wpływu kory mózgowej na ośrodki naczynioruchowe części współczulnej (sympatycznej) autonomicz­nego układu nerwowego.Systematyczne działanie promieni słonecz­nych na organizm hartuje go, uodpornia na du­że wahania temperatury oraz inne niekorzystne wpływy otaczającego środowiska atmosferycz­nego, w szczególności wzrasta odporność orga­nizmu na choroby z przeziębienia. Jakie zmiany w organizmie wywołują kąpiele słoneczne? Sprowadzają się one do wzmożenia procesów oddychania i krążenia, co poprawia przebieg wszystkich procesów biochemicznych w organizmie. Odbywa się to następująco.